Amsterdamsestraatweg 5 | 1411 AW Naarden | +31 (0)35 7370258 | STEL EEN VRAAG | NL EN DE

Contracten

Het contractenrecht is vormvrij

Het Nederlandse overeenkomstenrecht is (in principe) vormvrij. Een overeenkomst is een afspraak, waardoor juridisch afdwingbare verplichtingen tussen de partijen bij de overeenkomst ontstaan. Juristen noemen dat een “verbintenis”. 

Het verschil tussen een sociale (morele) afspraak en een overeenkomst is, dat je bij een overeenkomst naar de rechter kunt stappen om de ander te dwingen de afspraak na te komen. Bij een morele afspraak kan dat niet.

Bij een overeenkomst worden vaak over en weer verplichtingen aangegaan. Zo’n verbintenis kan inhouden dat iemand iets moet doen (geven) of betalen, maar kan ook verplichten tot een niet-doen.

Het verschil tussen een contract en een goed contract

Het maakt voor de wet niet uit of je spreekt van een “overeenkomst” of een “contract”. In het spraakgebruik is een contract een op papier (of digitaal) vastgelegde overeenkomst. De wet vereist niet dat overeenkomsten schriftelijk worden aangegaan. Mondelinge afspraken zijn evengoed juridisch afdwingbaar. En ook een mailwisseling is voldoende.

Het probleem is alleen, dat je wel moet kunnen bewijzen wat er precies is afgesproken. Dan is een contract wel handig. Iedereen kan een contract opstellen, of een voorbeeld contract overschrijven. Papier is geduldig. Maar staat daar wel alles in? Of alleen de hoofdlijnen?

Het verschil tussen een contract en een goed contract komt aan het licht als er problemen ontstaan. Maar dan is het te laat. Voor een goed contract moet je dus naar een specialist gaan. Zoals DV Advocatuur. Iemand die er voor geleerd heeft en “mr.” voor zijn naam heeft staan.

Regelend recht vs. dwingend recht

In het contractenrecht is behalve de vorm ook de inhoud vaak vrij. De wet geeft veel regels van “regelend recht”, wat betekent dat partijen er van af mogen wijken. De wet geeft dan een regeling voor het geval er niets is afgesproken op dat punt.

Alleen bij “dwingend recht” mag je niet van de wet afwijken. Dat soort regels zie je veel in bvb. het arbeidsrecht, het consumentenrecht en het huurrecht. Met die regels wil de wetgever de zwakkere partij beschermen. Zo is in het arbeidsrecht schriftelijke vastlegging van de overeenkomst wèl verplicht. En een proeftijd die niet aan de wettelijke regels voldoet geldt als niet afgesproken (nietig). Dan is er dus helemaal geen proeftijd, ook al dacht je die op papier te hebben vastgelegd.

Neem nou corona

Een advocaat is gespecialiseerd in het opstellen van overeenkomsten, waarmee het laken binnen de regels van de wet zoveel mogelijk naar de cliënt toe worden getrokken. En in het voorkomen van nietige bepalingen, die er dus wel leuk uitzien maar niet werken.

Als voorbeeld kun je de corona maatregelen nemen. Niemand had dat voorzien, maar voor wiens rekening komt die situatie? Mag de huurder van een horecabedrijf de betaling van de huur opschorten? Of moet doorbetaald worden ook al is de tent op last van de overheid gesloten?

In de wet staat als regelend recht dat bij niet-nakoming de proceskosten worden bepaald door de rechter. Je krijgt dan niet alle kosten vergoed. Ook dat is regelend recht. In je contract kun je dit dus anders afspreken. Vaak wordt dat vergeten.

Dit soort situaties kun je binnen de spelregels van het regelend recht beïnvloeden met aangepaste bepalingen over risico, overmacht, garanties en verzuim.

Algemene voorwaarden

Algemene voorwaarden zijn de overtreffende trap van een contract. Het zijn standaard afspraken, die je op al je contracten van toepassing laat zijn. Dat is handig, je kunt je beperken tot de hoofdzaken en verder verwijzen naar de algemene voorwaarden.

Een variant zijn “raamcontracten”. Daarmee stel je een hoofdovereenkomst op, waarin de afspraken voor meerdere soortgelijke transacties alvast worden vastgelegd. Voor elke transactie kan dan een eenvoudig deelcontract worden gesloten binnen het kader van het raamcontract.

Het opstellen van goede algemene voorwaarden is een kunst op zich. Zelfs in door branche-organisaties opgestelde algemene voorwaarden komen nog wel eens fouten voor.

Bovendien moet je algemene voorwaarden regelmatig updaten. Want de wet wijzigt regelmatig, en ook doen zich soms nieuwe situaties voor die niet geregeld zijn. Zoals corona. Of er komen nieuwe technieken op de markt, die niet voorzien waren. Zoals betalen via een App.

Je kunt ook verschillende sets algemene voorwaarden hanteren: voor consumenten, voor inkoop, voor verschillende diensten (onderhoudscontract, dus diensten, of verkoop van goederen).

Het meest belangrijke van algemene voorwaarden is, dat je ze op de juiste manier op de overeenkomst van toepassing laat zijn. Ze zijn onderdeel van de afspraken die je met de wederpartij maakt. Je kunt daar dus niet pas ná het totstandkomen van de overeenkomst mee aan komen zetten. Daarmee gaat veel verkeerd.

Ook bij het opstellen of herzien van algemene voorwaarden kan DV Advocatuur u van dienst zijn. Dan leggen we meteen ook uit hoe je voorkomt dat ze niet van toepassing zijn en je er dus niets aan hebt.

Benoemde contracten

Het contractenrecht is als gezegd vormvrij. Je kunt dus - voor zover het niet onwettig is, zoals een afspraak om een prijskartel te vormen - over de duvel en zijn oude moer overeenkomsten maken. Dat maakt het contractenrecht tot een enorm breed rechtsgebied.

Binnen het contractenrecht heeft een aantal specifieke, van oudsher veel voorkomende, overeenkomsten een eigen regeling in de wet gekregen. Dit noemen we de “benoemde contracten”. Bij voorbeeld de arbeidsovereenkomst, de agentuurovereenkomst, de aannemingsovereenkomst, de overeenkomst van opdracht (vroeger “dienstverlening” geheten), de huurovereenkomst, de verzekeringsovereenkomst en de koopovereenkomst. En samenwerkingsovereenkomsten zoals de maatschapsovereenkomst en het VOF-contract. Een wat nieuwere regeling is de medische behandelingsovereenkomst, als bijzondere vorm van de overeenkomst van opdracht.

Daarnaast zijn er nog allerlei specifieke regelingen met het oog op consumentenbescherming, die mede voortkomen uit op EU niveau vastgestelde wettelijke regels. Daartoe behoren bvb. de regels inzake timesharing, vakantierechten en de overeenkomst inzake consumentenkrediet.

Er zijn ook veel gebruikte min of meer gestandaardiseerde overeenkomsten, die (nog) niet in de wet zijn geregeld. Bvb. de franchise-overeenkomst, de distributie-overeenkomst en de lease-overeenkomst.

Al deze overeenkomsten vallen - afgezien van de specifieke bepalingen voor bepaalde voor die overeenkomst kenmerkende afspraken - ook onder de algemene regels van het overeenkomstenrecht. Dat maakt het extra ingewikkeld: je moet de benoemde contracten steeds ook bezien vanuit het algemene overeenkomsten- en verbintenissenrecht.

Schakel een deskundige in

Wanneer je dus een contract sluit dat enigszins van belang is, dan is het verstandig een deskundige in te schakelen. Daarmee voorkom je tegen een relatief lage investering dikwijls veel grotere (en duurdere) problemen. Hier geldt: “penny wise, pound foolish”.

DV Advocatuur is gespecialiseerd in het contractenrecht en kan u dus bij het opstellen van overeenkomsten en algemene voorwaarden van dienst zijn.

Als dat station gepasseerd is, en er al problemen over de uitvoering van het contract zijn ontstaan, dan kunnen we u bijstaan om die problemen zoveel mogelijk te kanaliseren en waar mogelijk alsnog op te lossen.