Amsterdamsestraatweg 5 | 1411 AW Naarden | +31 (0)35 7370258 | STEL EEN VRAAG | NL EN DE

Aansprakelijkheid

Wat is aansprakelijkheid?

Aansprakelijkheid betekent, dat iemand voor de rechter gesleept kan worden om een juridische verplichting na te komen. Het aansprakelijkheidsrecht is dan ook heel omvangrijk: eigenlijk leidt iedere juridische verplichting tot aansprakelijkheid ongeacht op welke rechtsverhoudingen die verplichting is gebaseerd.
Ook contracten leiden tot aansprakelijkheid om de daarin gemaakte afspraken na te komen. In het burgerlijk recht denken juristen bij aansprakelijkheidsrecht echter vooral aan aansprakelijkheid, die juist niet voortvloeit uit een overeenkomst.

Daarbij gaat het meestal om een aanspraak op schadevergoeding. De niet-contractuele aansprakelijkheid vloeit niet voort uit een contract of een andere rechtshandeling, maar uit een feitelijke gebeurtenis waar de wet bepaalde consequenties (aansprakelijkheid) aan verbindt. Dat noemen juristen daarom aansprakelijkheid op grond van de wet.

Onrechtmatige daad

Het centrale begrip in het aansprakelijkheidsrecht is de zogenaamde “onrechtmatige daad”. Dat is een handelen (of nalaten) waarmee iemand inbreuk maakt op de rechten van een ander, als gevolg waarvan die andere schade lijdt. Voorwaarde is wel dat de veroorzaker van de schade daaraan schuld heeft. De schade moet zoals juristen zeggen “toerekenbaar” zijn aan de veroorzaker.
De onrechtmatige daad is een containerbegrip: er zijn heel veel situaties denkbaar, waarbij door iemands onrechtmatige handelen (of nalaten) schade voor een ander ontstaat. In het aansprakelijkheidsrecht vertaalt de aansprakelijkheid zich in een vermogensrechtelijke aanspraak op u schadevergoeding.
Het aansprakelijkheidsrecht heeft zich sinds begin 1900 enorm ontwikkeld. Was het destijds normaal dat je je eigen schade moest dragen als je schade leed door een of ander toeval of gebeurtenis. Tegenwoordig is de norm eigenlijk, dat als je schade lijdt er iemand gevonden moet worden die daarvoor aansprakelijk kan worden gehouden.

In Nederland zijn nog geen Amerikaanse toestanden, maar het risico op aansprakelijkheid is wel aanzienlijk toegenomen. Voordeel van het Nederlandse systeem is, dat de hoogte van de schadevergoeding steeds binnen redelijke en menselijke proporties blijft. Een schadevergoeding van vele miljoenen zoals in het Angelsaksische systeem mogelijk is in het continentale recht niet gebruikelijk. In Nederland kun je ook nooit meer dan levenslang worden veroordeeld, terwijl in de Angelsaksische landen je meerdere keren levenslang kunt krijgen een strafzaak.

Risico-aansprakelijkheid

Naast aansprakelijkheid voor gebeurtenissen die aan iemand zijn toe te rekenen op grond van opzet of verwijtbare nalatigheid kent de wet ook een aantal gevallen van risico-aansprakelijkheid. In die situaties is iemand aansprakelijk voor een zaak (zoals een onroerend goed) of voor het handelen van anderen (het personeel van een ondernemer), terwijl degene die aansprakelijk is zelf niet daadwerkelijk schuld heeft aan de veroorzaakte schade.

Voorbeelden hiervan zijn productaansprakelijkheid, aansprakelijkheid voor opstallen, de aansprakelijkheid van de wegbeheerder (het Rijk, de Provincie of de gemeente), aansprakelijkheid van opdrachtnemers voor door hen ingeschakelde derden en aansprakelijkheid van de werkgever voor het handelen van zijn personeel. De werkgever heeft daarnaast ook te maken met het risico van aansprakelijkheid wegens ongevallen op het werk.
Automobilisten hebben ook een gedeeltelijke risico-aansprakelijkheid in geval van een aanrijding waarbij een niet-gemotoriseerde verkeersdeelnemer schade lijdt. In dat geval wordt aangenomen, dat 50% van de schade in ieder geval ten laste van de automobilist komt.

Voorkomen en beperken

Aansprakelijkheid kan deels juridisch worden voorkomen. Dat geldt met name voor contractuele aansprakelijkheid, waarbij een zogenaamde exoneratie kan worden afgesproken, en afspraken kunnen worden gemaakt over risicoverdeling. Ook kunnen afspraken worden gemaakt over de verdeling van de bewijslast.
Ter vermijding van wettelijke aansprakelijkheid kunnen vooral voorzorgsmaatregelen helpen. Een veilige werkomgeving en waarschuwingsborden.

De keuzes van de wetgever inzake de risico-aansprakelijkheid hebben te maken met verzekering: de wetgever gaat er vanuit dat degene die een risico-aansprakelijkheid draagt verondersteld mag worden een aansprakelijkheidsverzekering af te sluiten om de schade te kunnen dragen.

Schadevergoedingsrecht

Als het tot een schade is gekomen en de benadeelde partij heeft schadevergoeding, dan is het ook belangrijk om de juiste juridische maatregelen te nemen om de omvang van de schade in de aansprakelijkheid in te perken. Het bewijs van schade en de vaststelling van de hoogte daarvan is een specialistisch terrein.

Bestuurdersaansprakelijkheid

Een apart onderwerp binnen het aansprakelijkheidsrecht is de aansprakelijkheid van bestuurders (en eventueel aandeelhouders en commissarissen) voor schade die is ontstaan door het optreden van de bestuurder namens de vennootschap. In een aantal gevallen betreft het daarbij ook een aansprakelijkstelling door een curator in faillissement.
DV Advocatuur heeft ruime ervaring met het bijstaan van bestuurders etc. bij deze vorm van aansprakelijkheid binnen het ondernemings- en faillissementsrecht.

Wat kunnen wij voor u betekenen

DV Advocatuur kan van dienst zijn in geval van aansprakelijkheid. We kunnen adviseren welke maatregelen genomen kunnen worden om aansprakelijkheid te voorkomen. En als er sprake is van aansprakelijkstelling en kunnen wij de verdediging daartegen ter hand nemen.
Ook kunnen wij helpen bij de aansprakelijkstelling van een partij die schade heeft veroorzaakt. DV Advocatuur is niet gespecialiseerd in letselschade. Cliënten met een letselschade zaak verwijzen wij graag door naar daarin gespecialiseerde advocaten.